Co to jest mikroplastik?
Mikroplastik – cząsteczki tworzyw sztucznych o średnicy mniejszej niż 5 mm. Mikroplastik powstaje w trakcie produkcji wielu produktów, między innymi opakowań do żywności, elektroniki, samochodów, zabawek, kart kredytowych, ubrań, brokatu, pasty do zębów czy kremów z filtrem. Powstaje on również na skutek powolnej degeneracji tworzyw sztucznych, na przykład butelek PET.

Mikroplastik rozróżnia się na mikroplastik pierwotny i mikroplastik wtórny. Pierwotny to już wyprodukowane, przy produkcji chociażby kosmetyków czy ubrań, cząsteczki w małych rozmiarach. Mikroplastik wtórny powstaje w wyniku rozdrobnienia cząsteczek z większych produktów pochodzenia sztucznego. Za sprawą działania różnych czynników, np. promieniowania UV, zmian temperatur, polimery są degradowane i rozpadają się na coraz to drobniejsze fragmenty. Cząsteczki mniejsze niż 5 mm określa się mianem mikroplastiku, a wielkości poniżej 1 µm jako nanoplastiki.

Nanoplastik – w ciągu ostatnich lat naukowcy zaczęli coraz częściej używać terminu nanoplastiki przy opisywaniu cząstek mniejszych niż kilka mikrometrów. Jedną z przyczyn popularyzacji terminu jest fakt, że nanoplastiki są zdecydowanie trudniejsze do odizolowania z otoczenia niż mikroplastiki. Zwraca się też uwagę na to, że – dzięki jeszcze mniejszemu rozmiarowi cząsteczki – istnieje ryzyko większej penetracji tkanek organizmów niż w przypadku mikroplastików. W 2022 po raz pierwszy wykryto obecność nanoplastiki na obu biegunach Ziemi

Występowanie i zagrożenia
Mikroplastik szczególnie zagraża organizmom żyjącym w morzach i oceanach. Jest zjadany przez żyjące tam zwierzęta i w ten sposób podróżuje w górę łańcucha pokarmowego. Okazało się, że nawet 700 gatunków stworzeń jest narażonych na zmiany w zachowaniu, obrażenia narządów, a nawet śmierć w wyniku kontaktu z mikroplastikiem. Np. u bezkręgowców wodnych drobinki tworzyw sztucznych zmniejszają apetyt, osłabiają płodność, spowalniają rozwój larw. U ryb mogą powodować strukturalne uszkodzenia jelit, wątroby czy mózgu, co zaburza równowagę metaboliczną, zachowanie i płodność

Cząsteczki mikroplastiku występują w dużych ilościach na plażach, w piasku – na głębokości nawet kilkudziesięciu centymetrów. Naukowcy zaobserwowali również, że mikroplastik występuje nawet w Arktyce w badanym przez nich składzie pokrywy lodowej. Jak wynika z najnowszych badań, cząsteczki mikroplastiku są zagrożeniem nie tylko dla zwierząt żyjących w wodach. Przenoszone mogą być również przez owady, co oznacza, że mogą zalegać również w organizmach zwierząt żywiących się owadami. Zanieczyszczenie gleby mikroplastikiem może powodować zaburzenie jej funkcjonowania i negatywnie wpływać na funkcjonowanie kolejnych organizmów
Już w 2018 roku na osobach z Wielkiej Brytanii, Finlandii, Włoch, Holandii, Polski, Rosji i Austrii zostało przeprowadzone badanie; w kale wszystkich uczestników badania natrafiono na mikroplastik. Badacze sugerują, że do ciał badanych przedostał się wraz z pożywieniem. We wcześniejszych badaniach udowodniono obecność mikroplastiku w wodzie butelkowanej, rybach oraz piwie.